Volksziekte nummer 1: datalekken

En opeens lagen de klantgegevens van telecombedrijf KPN op straat. Twee miljoen KPN-klanten konden vervolgens niet meer bij hun e-mailaccounts. Wederom lijkt schokkende onachtzaamheid de belangrijkste boosdoener.

De gegevens van de KPN-klanten waren al maanden eerder buitgemaakt door een hacker. Hackers zijn mensen die hun kennis van computers en software gebruiken om binnen te dringen in de digitale wereld van andere personen, organisaties of bedrijven. Wie de afgelopen maanden de actualiteit een beetje volgde moet haast wel tot de conclusie komen dat hackers de belichaming zijn van het ultieme moderne kwaad.

De afgelopen maanden was er bijvoorbeeld veel publiciteit rond het vermeende hackerscollectief Anonymous. Onder deze naam werd een groot aantal websites aangevallen met een zogenaamde Distributed Denial of Service (DDoS)-aanval. Daarbij gebruiken de aanvallers een netwerk van gehackte computers om een website te bestoken met verzoeken om informatie. Op een gegeven moment kan de server achter de aangevallen website de drukte niet meer aan, en gaat de pagina op zwart.

Computercriminelen
Dat klinkt wellicht als het werk van doorgewinterde computercriminelen. In de praktijk zijn het vaak puberende tieners die dit soort aanvallen ontketenen. De kennis die ze daarvoor nodig hebben is relatief eenvoudig te vinden op het internet. In feite zijn veel zogenaamde 'hackers' niet anders dan de hangjeugd van het nieuwe millennium. Waarmee het  platleggen van een website een moderne variant is geworden van het spuiten van graffiti of ingooien van een ruitje.

Het internet is een open informatienetwerk,  dat inmiddels wordt gebruikt door bijna 2 miljard mensen. Zijn grote kracht is echter tegelijk zijn achilleshiel: het beveiligen van de enorme hoeveelheden informatie, die bovendien ook nog razendsnel beschikbaar moeten zijn, is een zeer complexe uitdaging. Daarbij komt nog dat veel bedrijven de beveiliging van hun internetverbinding en databases vol gevoelige privégegevens tot sluitpost van de begroting hebben gemaakt.

Gelukkig zijn er ook zogenaamde kundige hackers actief die dit soort misstanden genadeloos aan de kaak stellen.  Een van deze zogenaamde white hat-hackers is Daniël Heesen. Deze 17-jarige ICT-student nam eerder de beveiliging van een groot aantal Nederlandse webwinkels onder de loep. In twee dagen tijd vond hij maar liefst 143 'lekke' webshops. Heesen zond zijn bevindingen vertrouwelijk naar Thuiswinkel, de brancheorganisatie die al deze webwinkels een certificaat verstrekte. Dit certificaat zou moeten staan voor veiligheid en betrouwbaarheid.

Identieke toegangscodes
Helaas hadden andere hackers daarvoor al toegeslagen bij een aantal webwinkels, waaronder Babydump.nl, een in verkoop van babyartikelen gespecialiseerde website. Daar werd onder meer een groot aantal e-mailadressen en toegangscodes van KPN-klanten buitgemaakt. Toen dat vorige week bekend werd, besloot KPN de mailboxen van 2 miljoen klanten te blokkeren. Veel klanten van Babydump gebruikten namelijk dezelfde toegangscodes voor de webshop als voor hun mailaccount bij KPN.

Het hergebruiken van wachtwoorden is een groot risico dat veel internetgebruikers bewust of onbewust nemen. Probleem is dat zij daardoor online buitengewoon kwetsbaar worden. Het wachtwoord hoeft dan immers maar één keer uit te lekken om digitale dieven toegang te geven tot al je persoonlijke accounts, van Wehkamp.nl tot Facebook. Daarmee kan heel veel kwaad worden aangericht. Wie dat wil voorkomen gebruikt meerdere wachtwoorden, met complexere wachtwoorden voor belangrijkere accounts, en vervangt deze ook regelmatig. Uiteindelijk is privacy toch vooral je eigen verantwoordelijkheid.

(Lees ook Radars Consumententip Wat is een goed wachtwoord? - de redactie)

Arnoud Groot

Volg @Arnoud_Groot op Twitter